HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point-Kritik Kontrol Noktalarında Tehlike Analizi) gıda sektöründe uluslararası geçerliliği olan, tehlike ortaya çıkmadan tedbir almayı ve yok etmeyi sağlayan bir kontrol sistemidir.
HACCP 1960’lı yıllarda ABD’de astronotlara güvenli gıda temini amacıyla geliştirilmiş, ardından önce tavuk eti üreticileri tarafından sonra da diğer et üreticileri tarafından kullanılmaya başlanmıştır.
Bugün dünyada müşterisine güvenli gıda sunmak isteyen ve gıda üretim zincirine (gıda üreten ya da gıda için teçhizat üreten) dahil bir çok işletme, HACCP’a uygunluk standardını uygulamakta ve istemektedir.
Bu durum küresel entegrasyon kapsamında HACCP standartlarını uygulayan işletmelerin, uygulamayanlara göre avantajlı duruma geçmelerine yol açmaktadır. HACCP sistemi, bir standart olarak uluslararası pazarlarda geçerlidir ve bazı pazarlarda özellikle zorunludur. Giderek rekabet odaklı bir hale dönüşen pazarlarda HACCP, artık gerçekleştirilmesi düşünülecek değil, zorunlu bir sistemdir.
Yurtdışına ihracat yapacak kuruluşlar kapsamında 1997’de yayınlanan gıda maddeleri tüzüğünde adı “HACCP” olarak resmen geçmemesine rağmen, kritik kontrol noktalarının belirlenmesi olarak bahsedilerek bir anlamda HACCP uygulaması aranacağı açıklanmaktadır. Ayrıca 1998’de resmi gazetede yayınlanan, ‘Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Yönetmelik’ hükümleri gereğince gıda işleme firmalarının “HACCP prensiplerinin” uygulamasına 2-6 yıl içinde geçmeleri gerektiği açıklanmaktadır.
HACCP genel olarak kabul görmüş aşağıdaki 7 temel ilkeden oluşmaktadır.
1. Bir tehlike analizinin yapılması
2. Kritik kontrol noktalarının belirlenmesi
3. Kritik limitlerin oluşturulması
4. Kritik kontrol noktalarının izlenmesi için sistemin kurulması
5. Kontrol altında olmayan noktaların izlenmesi ve varsa düzeltici faaliyetlerin oluşturulması
6. Sistemin etkili bir şekilde işlemesinin denetlenmesi için kontrol prosedürlerinin oluşturulması
7. Bu ilkelerin uygulanması için prosedür ve kayıtları kapsayan dokümantasyon sisteminin oluşturulması